นตฺถิ สนฺติปรํ สุขํ = ความสุขอื่นยิ่งกว่าความสงบไม่มี สนฺติ หรือ “สันติ” ในเชิงพุทธนั้นหมายถึง “ภาวะที่สงบจากกิเลส” โดยภาวะที่สงบจากกิเลสในที่นี้ ทางพุทธมองว่าคือ “นิพพาน” แต่วันนี้เราจะขอวิเคราะห์พุทธสุภาษิตนี้ ในมุมของนักจิตวิทยาการปรึกษากัน
โดยขอเริ่มจากคำ 2 คำ ได้แก่ “ความสุข” และ “ความสงบ”
ความสุข ที่ทุกๆ คน คุ้นส่วนใหญ่จะเป็นความสุขทางอารมณ์ (Hedonic happiness) ซึ่งมักจะโผล่ขึ้นมา ให้คนเรารู้สึกหวือหวา และบ่อยครั้งก็เกิดขึ้นชั่วคราว เช่นความตื่นเต้น ความกระตือรือร้น ซึ่งมักเป็นสิ่งที่เราควบคุม “ให้เกิด” “ให้คงอยู่” หรือ “ให้หายไป” ไม่ได้
ในทางตรงกันข้ามแม้ ความสงบ จะไม่ใช่ความรู้สึกทางบวกที่หวือหวา และบ่อยครั้งไม่ใช่สิ่งที่คนเราโหยหา หรือคำนึงถึง แต่ถ้าคนเราสัมผัสได้ถึงความสงบจะเกิดความสมดุล มั่นคง และปลอดภัยกว่าการวิ่งตามหาความรู้สึกที่หวือหวา เช่น ความสุขที่ได้จากความสำเร็จ
ความสงบ คือ สภาวะที่เรา “สงบ” จาก…ความขัดแย้งภายใน ความหมกมุ่นครุ่นคิดกับปัญหา การจมกับความรู้สึก ความอยาก/ความไม่อยาก และความทุกข์อื่น ๆ หรือพูดรวม ๆ คือ “สงบ”จาก “ความคิด” หรือ “ความรู้สึก” ที่ส่งผลให้เรา “ทุกข์ใจ”
ซึ่งความสงบนับเป็นความสุขที่คนเราอาจไม่รู้ตัว เพราะบางครั้งมันก็เกิดขึ้นตอนที่…
- หัวโปร่งๆ โล่งๆ หลังจากเราอาบน้ำเสร็จ
- ความรู้สึกนิ่งเฉยๆ ตอนถึงบ้าน หลังจากทำงาน
- จังหวะที่หัวใจเริ่มเต้นช้าลง หลังจากเพิ่งวิ่งเสร็จ
- หรือ Moment อื่นๆ ที่ว่างๆ เบาๆ
ซึ่งจริงๆ ทุกๆ คน คงมีช่วงเวลาความสงบเกิดขึ้นกับตัวเอง แต่ ไม่เคยนิยาม ว่าช่วงเวลาเหล่านั้นคือความสุข ดังนั้นพียงแค่ในแต่ละวัน เราได้มีช่วงเวลาที่สงบจากความคิด ปัญหา หรือสิ่งต่างๆ รอบตัวนั้นก็ถือว่าเป็น “ภาวะที่สุข” ในชั่วขณะ ซึ่งเป็นอิสระจากความทุกข์แล้ว
บทความนี้ ไม่ได้จะบอกว่า “ความสุข” จากความรู้สึกหวือหวา เช่น ดีใจ ตื่นเต้น กระตือรือร้น เป็นสิ่งที่ไม่ดี แต่อยากเน้นให้เห็นว่า เราไม่สามารถบังคับให้ “ความสุข” ในลักษณะนี้ เกิดขึ้นได้ตลอด กลับกัน “ความสงบ” เป็นสภาวะที่เราว่างจาก “ความคิด” “ความรู้สึก” ไม่ใช่การห้ามคิด หรือรู้สึก แต่เราปล่อยให้สิ่งเหล่านั้นเข้ามาและผ่านไป โดยไม่ไปเผลอยึดอยู่กับสิ่งเหล่านั้น ซึ่งสิ่งนี้แม้จะไม่ได้หวือหวา เย้ายวนใจ หรือทำให้เราเกิดความรู้สึกมากๆ เท่าความสุขทั่วไป แต่ถ้าเราหมั่น Appreciate ช่วงเวลาแห่ง “ความสงบ” เราอาจจะมีความสุขที่เรียบง่าย แต่ยั่งยืนเพิ่มขึ้น
🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱
🔆 อยากนัดหมายเพื่อปรึกษากับนักจิตวิทยา แอดไลน์สอบถามได้ที่
Line : @onmindway / คลิกเพื่อแอดไลน์ https://lin.ee/JB46W3W
🔆 รายชื่อนักจิตวิทยาของเรา
https://onmindway.com/psychologist/
