“พื้นที่ปลอดภัย” เป็นพื้นที่ที่เราทุกคนต้องการ ทั้งในเชิงกายภาพ อย่างความปลอดภัยของสภาพอากาศ สถานที่ที่อยู่ สิ่งแวดล้อมรอบตัว และในเชิงของจิตใจ อย่างความสบายใจ ความรู้สึกมั่นคงกับผู้คน หรือ กลุ่มคนที่เราอยู่ด้วย
โดยพื้นที่ที่ทำให้เรารู้สึกปลอดภัยทางจิตใจ คือ “พื้นที่” ที่ทำให้เรารู้สึกสงบ สบายใจ กล้าที่เป็นตัวเองโดยไม่กังวล หรือกลัวว่าจะถูกตัดสิน หรือถูกคุกคาม ดังนั้นเมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยเรากล้าที่จะพูด คิด หรือยอมรับความไม่รู้ และความผิดพลาดของตัวเอง ซึ่งจะทำให้เราเรียนรู้และใช้ชีวิตอย่างเป็นตัวเองได้มากขึ้น
บทความนี้ จึงอยากชวนมาสังเกต 3 สัญญาณ ที่จะช่วยบอกเราได้ว่า พื้นที่ตรงไหน คือพื้นที่ที่ปลอดภัยของใจเรา
1. ร่างกาย “ผ่อนคลาย” โดยอัตโนมัติ
เมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย สิ่งแรกที่สังเกตได้คือร่างกายของเราจะผ่อนคลายโดยอัตโนมัติ เพราะระบบประสาทอัตโนมัติสลับจากโหมดป้องกัน (Sympathetic) ไปสู่โหมดปลอดภัย (Parasympathetic)
สิ่งที่เราสังเกตได้:
- ลมหายใจของเรายาวขึ้น และ “ลงไปถึงท้อง” มากกว่าอยู่แค่ช่วงอก
- กล้ามเนื้อช่วงคอ บ่า ไหล่ผ่อนคลายลง
- ไม่มีการกัดกราม หรือเม้มริมฝีปาก
- สามารถกวาดสายตามองรอบๆ ได้กว้างขึ้น ไม่จ้องเกร็งไปเฉพาะจุดใดจุดหนึ่ง
2. สามารถพูดถาม ผิดพลาดได้ โดยไม่ถูกตัดสิน
ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เรามักกล้าที่จะสื่อสาร และแสดงความคิดเห็นของตัวเองได้อย่างเต็มที่ โดยไม่กลัวว่าจะถูกตัดสิน และสามารถแลกเปลี่ยนมุมมองกันได้อย่างตรงไปตรงมาแม้จะมีความคิดเห็นที่ไม่ตรงกัน
สิ่งที่เราสังเกตได้:
- เรากล้าบอกว่า “ยังไม่แน่ใจ” “ช่วยดูให้หน่อย” “ขอลองแบบนี้ก่อน” โดยไม่ต้องพยายามหาข้ออ้าง หรือทำให้ตัวเองต้องสมบูรณ์แบบ
- สังเกตว่าอีกฝ่าย รอฟังเราพูดจนจบ ไม่รีบตัดบท พยายามถามเพื่อทำความเข้าใจให้มากขึ้น
- เมื่อเกิดข้อผิดพลาด ก็พยายามช่วยกันหาทางแก้ไขปัญหา เรียนรู้ไปด้วยกัน ไม่ใช่การตำหนิที่ตัวตน หรือโยนความผิดให้เรา
- รับรู้ว่าเราได้รับการยอมรับที่ “ตัวตนของเรา” ไม่ใช่จาก “ผลงาน” ดังนั้นแม้จะมีส่วนที่ไม่สมบูรณ์ เราก็ยังรับรู้ว่าทุกคนยอมรับ และให้เกียรติเรา
3. ทำให้ “วันหนัก ๆ” ของเรา เบาลงได้
ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เราจะรู้สึกว่าได้รับพลังบวกอย่างเต็มที่จากผู้คน หรือสถานที่นั้น ดังนั้นแม้จะเป็นวันที่มีเรื่องเครียด หรือเผชิญเรื่องที่ยากลำบาก การได้มาอยู่ในพื้นที่นี้ก็จะทำให้ความรู้สึกของเราผ่อนคลายลง
สิ่งที่เราสังเกตได้:
- หลังจาก 10-20 นาที ระดับความเครียด ความกังวลจะลดลง และความคิดที่ฟุ้งซ่านก็จะค่อยๆ คลายลง
- มี “พลังใจ” มากขึ้นในการกลับมาจัดการกับปัญหา หรือสถานการณ์ที่กำลังเผชิญอยู่
- กลับมาจัดการกับสถานการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
การมีพื้นที่ที่ทำให้เรารู้สึกปลอดภัยทางใจเป็นสิ่งจำเป็นต่อการฟื้นพลังและเติบโตของตัวเราเอง ดังนั้น หากเราโชคดีที่มีผู้คนรอบตัวที่ทำให้เรารู้สึกปลอดภัยก็อยากให้รักษาความสัมพันธ์นั้นไว้ให้ดี แต่หากบางความสัมพันธ์ทำให้ใจอ่อนล้า หรือทำให้รู้สึกถูกลดทอนคุณค่า ก็ควรถอยหรือหลีกเลี่ยง เพื่อไม่ให้สูญเสียพลังโดยไม่จำเป็น
อย่างไรก็ตาม สิ่งสุดท้ายที่อยากฝากไว้ คือ เราควรฝึกเป็น “พื้นที่ปลอดภัยให้ใจตัวเอง” ด้วยการรับรู้อารมณ์อย่างตรงไปตรงมา พูดกับตัวเองด้วยความเมตตา และยอมรับความคิด ความรู้สึก และความเป็นตัวเอง เพื่อให้เรามีฐานใจที่มั่นคงพอจะเลือกคบคนที่ดีต่อใจ และกล้าออกไปค้นพบประสบการณ์ใหม่ๆ ในชีวิตต่อไป
🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱
🔆 อยากนัดหมายเพื่อปรึกษากับนักจิตวิทยา แอดไลน์สอบถามได้ที่
Line : @onmindway / คลิกเพื่อแอดไลน์ https://lin.ee/JB46W3W
🔆 รายชื่อนักจิตวิทยาของเรา
https://onmindway.com/psychologist/
