หลายคนอาจเคยมีความรู้สึกที่ขัดแย้งกันเมื่อนึกถึงความสัมพันธ์กับพ่อแม่ บางครั้งเราก็รักและผูกพันกับท่าน แต่ในขณะเดียวกันก็อาจรู้สึกโกรธ ผิดหวัง หรือไม่พอใจกับบางสิ่งที่พ่อแม่พูดหรือทำ จนเกิดคำถามขึ้นในใจว่า เราสามารถรักพ่อแม่ไปพร้อม ๆ กับการมีความรู้สึกด้านลบต่อท่านได้หรือไม่
ความจริงแล้ว ความสัมพันธ์ระหว่างเรากับพ่อแม่ไม่ได้มีเพียงความรักหรือความรู้สึกดี ๆ เท่านั้น แต่ยังประกอบไปด้วยความผูกพัน ความคาดหวัง บทบาท และความต้องการของแต่ละฝ่าย ซึ่งบางครั้งอาจนำไปสู่ความขัดแย้งทั้งระหว่างเราและพ่อแม่ รวมถึงความขัดแย้งที่เกิดขึ้นภายในใจของเราเองด้วย
ในทางจิตวิทยา มีแนวคิดหนึ่งที่ใช้อธิบายความรู้สึกที่เกิดขึ้นพร้อมกันทั้งด้านบวกและด้านลบในความสัมพันธ์ระหว่างคนต่างรุ่น โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่กับลูกวัยผู้ใหญ่ เรียกว่า Intergenerational Ambivalence
Intergenerational Ambivalence คืออะไร
Intergenerational Ambivalence หมายถึง ความสัมพันธ์ระหว่างคนต่างรุ่น โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่กับลูกวัยผู้ใหญ่ ที่มีทั้งความรู้สึกด้านบวกและด้านลบเกิดขึ้นพร้อมกัน
ตัวอย่างเช่น
– รักและผูกพันกับพ่อแม่ แต่ในขณะเดียวกันก็รู้สึกโกรธ ผิดหวัง หรือไม่พอใจในบางสิ่งที่พ่อแม่ทำ
– ขอบคุณสิ่งที่พ่อแม่ทำให้ แต่ก็ไม่ได้เห็นด้วยกับทุกความคิดหรือการตัดสินใจของพ่อแม่
– อยากมีความสัมพันธ์ที่ดีกับพ่อแม่ แต่ก็ไม่อยากให้ท่านเข้ามามีส่วนร่วมกับทุกเรื่องในชีวิต
ความรู้สึกเหล่านี้อาจเกิดขึ้นได้ เพราะความสัมพันธ์ระหว่างเรากับพ่อแม่มีความซับซ้อน ประกอบด้วยความผูกพัน ความคาดหวัง บทบาท และความต้องการของแต่ละฝ่าย ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกันเสมอไป
Intergenerational Ambivalence ระหว่างลูกกับพ่อแม่อาจเกิดจากอะไร
1. ความต้องการของเราอาจไม่ตรงกับความคาดหวังของพ่อแม่
เมื่อลูกเติบโตขึ้น ย่อมต้องการมีอิสระในการตัดสินใจและใช้ชีวิตของตัวเอง ขณะที่พ่อแม่อาจยังมีความคาดหวังว่าลูกควรทำตามคำแนะนำหรือแนวทางที่ท่านเห็นว่าดี
เมื่อลูกต้องการกำหนดเส้นทางชีวิตด้วยตัวเอง แต่พ่อแม่ยังคาดหวังให้ลูกทำตาม ความหวังดีที่มีต่อกันจึงอาจกลายเป็นความขัดแย้งได้
2. ความรู้สึกทางบวกและทางลบสามารถเกิดขึ้นในความสัมพันธ์เดียวกันได้
ตัวอย่างเช่น ลูกอาจไม่ได้ต้องการให้พ่อแม่เห็นด้วยกับทุกเรื่อง แต่ต้องการให้พ่อแม่รับฟังและพยายามเข้าใจ เมื่อลูกไม่ได้รับสิ่งนั้น ความผิดหวังอาจเกิดขึ้นพร้อมกับความรักและความห่วงใยที่ยังมีอยู่
นั่นหมายความว่า เราสามารถมีความรู้สึกหลายด้านต่อคนคนเดียวกันได้ โดยไม่จำเป็นต้องเลือกว่าจะรู้สึกเพียงด้านใดด้านหนึ่ง
แนวทางรับมือกับ Intergenerational Ambivalence
เมื่อความสัมพันธ์กับพ่อแม่มีทั้งความรัก ความผูกพัน และความรู้สึกที่ยากจะจัดการ เราอาจลองทำความเข้าใจและดูแลความสัมพันธ์ผ่านแนวทางต่อไปนี้
1. ยอมรับว่าตัวเองสามารถมีความรู้สึกหลายด้านได้
เราไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่าง “การรักพ่อแม่” กับ “การรู้สึกทางลบต่อพ่อแม่”
เราสามารถรักพวกท่าน และไม่เห็นด้วยกับบางสิ่งที่ท่านทำได้ สามารถขอบคุณท่าน และยังรู้สึกเสียใจกับประสบการณ์บางอย่างได้
การยอมรับว่าตัวเองมีความรู้สึกที่หลากหลาย ช่วยให้เราไม่ต้องปฏิเสธหรือกดทับความรู้สึกด้านใดด้านหนึ่ง เพียงเพราะคิดว่าการเป็นลูกที่ดีควรต้องรู้สึกแต่สิ่งดี ๆ ต่อพ่อแม่เท่านั้น
2. ปรับความคาดหวังต่อพ่อแม่ให้อยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริง
บางครั้งเราอาจเหนื่อยหรือรู้สึกลบ เพราะพยายามทำให้พ่อแม่เข้าใจ ยอมรับ หรือเปลี่ยนแปลงตัวเองในแบบที่เราต้องการ มากกว่าการมองเห็นว่าพฤติกรรมของพ่อแม่อาจมีข้อจำกัดบางอย่าง
ลองกลับมาทบทวนความคาดหวังของตัวเองผ่านคำถามเหล่านี้
– พ่อแม่สามารถรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่างได้มากแค่ไหน
– มีเรื่องอะไรที่เราพูดคุยกันได้ และเรื่องอะไรที่มักนำไปสู่ความขัดแย้ง
– เราคาดหวังให้พ่อแม่เปลี่ยนแปลงในเรื่องที่ท่านอาจเปลี่ยนแปลงได้ยากหรือเปล่า
การปรับความคาดหวังจึงเป็นการค่อย ๆ ยอมรับข้อจำกัดของคนในความสัมพันธ์ เพื่อไม่ให้เราต้องใช้พลังงานทั้งหมดไปกับสิ่งที่ไม่สามารถควบคุมได้
3. สร้างขอบเขตส่วนตัว โดยไม่จำเป็นต้องตัดความสัมพันธ์
การเป็นลูกที่ดี หรือการทำให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวดีขึ้น ไม่ได้หมายความว่าเราต้องยอมให้อีกฝ่ายเข้ามามีอิทธิพลต่อชีวิตของเราทุกด้าน
เราอาจเริ่มกำหนดขอบเขตในแต่ละด้าน เช่น
ขอบเขตด้านการสื่อสาร
– ไม่จำเป็นต้องตอบทุกคำถาม
– ไม่ต้องเล่าทุกเรื่องในชีวิตให้พ่อแม่ฟัง หากไม่สบายใจ
ขอบเขตด้านเวลา
– กำหนดเวลาที่สะดวกในการรับสายหรือโทรกลับ
– ไม่จำเป็นต้องกลับบ้านทุกครั้งในวันหยุด หากรู้สึกเหนื่อยจากการทำงานมากเกินไป
ขอบเขตด้านการตัดสินใจ
– รับฟังคำแนะนำของพ่อแม่ได้ แต่ไม่จำเป็นต้องทำตามทุกเรื่อง
– การตัดสินใจเกี่ยวกับชีวิตของเรายังคงเป็นความรับผิดชอบของเรา
ขอบเขตด้านอารมณ์
– การที่พ่อแม่ไม่พอใจเมื่อเราเลือกทำในสิ่งที่แตกต่าง ไม่ได้หมายความว่าเราต้องเปลี่ยนการตัดสินใจทุกครั้งเพื่อทำให้ท่านสบายใจ
การกำหนดขอบเขตไม่ได้หมายถึงการปฏิเสธพ่อแม่ แต่เป็นการทำความเข้าใจว่าอะไรคือพื้นที่และความรับผิดชอบของแต่ละคน เพื่อให้เราสามารถรักษาความสัมพันธ์ไว้ได้ โดยไม่ต้องละทิ้งความต้องการของตัวเอง
สุดท้ายแล้ว เราสามารถทั้ง “รัก” หรือ “รู้สึกไม่ดี” ต่อพ่อแม่ได้
ความรู้สึกที่เกิดขึ้นอาจเป็นเพียงเครื่องสะท้อนว่า มีคำพูดหรือการกระทำบางอย่างของพ่อแม่ที่กระทบกับความต้องการบางอย่างของเรา
เราอาจเริ่มต้นจากการให้พื้นที่กับความรู้สึกเหล่านั้น แล้วค่อย ๆ พิจารณาว่าจะตอบสนองต่อสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างไร ทั้งในแง่ของการปรับความคาดหวังและการกำหนดขอบเขตในความสัมพันธ์
เพราะท้ายที่สุดแล้ว การรักพ่อแม่ไม่ได้หมายความว่าเราต้องเห็นด้วยกับทุกสิ่งที่ท่านทำ และการมีความรู้สึกด้านลบต่อพ่อแม่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราไม่รักท่าน
เพราะเราไม่จำเป็นต้องปฏิเสธความรู้สึกด้านใดด้านหนึ่ง เพื่อพิสูจน์ว่าเรายังรักพ่อแม่อยู่
🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱
🔆 อยากนัดหมายเพื่อปรึกษากับนักจิตวิทยา แอดไลน์สอบถามได้ที่
Line : @onmindway / คลิกเพื่อแอดไลน์ https://lin.ee/JB46W3W
🔆 รายชื่อนักจิตวิทยาของเรา
https://onmindway.com/psychologist/


