เข้าใจภาวะอกหัก ผ่านมุมมองความสูญเสีย (Loss & Grief)

19/09/2026
11:13 am

เวลาพูดถึง “ความสูญเสีย” เรามักนึกถึงประสบการณ์ที่คนคนหนึ่งต้องจากไป หรือการสูญเสียบางสิ่งที่สำคัญในชีวิต

แต่จริง ๆ แล้ว ความสูญเสียไม่ได้มีเพียงรูปแบบเดียว การที่ความสัมพันธ์หนึ่งจบลง การต้องบอกลาคนที่เคยอยู่ข้าง ๆ หรือแม้แต่การสูญเสียอนาคตที่เราเคยวาดฝันเอาไว้ด้วยกัน ก็สามารถทำให้เกิดความรู้สึกเศร้า โหยหา และสูญเสียได้เช่นกัน

และนี่อาจเป็นอีกมุมหนึ่งที่ช่วยให้เราเข้าใจคำว่า “ภาวะอกหัก” ได้มากขึ้น

เมื่อพูดถึง “ความสูญเสีย” เรามักนึกถึงอะไร?

เรามักจะนึกถึงประสบการณ์ที่คนคนหนึ่งต้องจากไป เมื่อบุคคลใกล้ชิด หรือแม้แต่สัตว์เลี้ยงแสนรักของเราเสียชีวิต

แต่จริง ๆ แล้ว เวลาที่เรา “อกหัก” หรือพบว่าความสัมพันธ์หนึ่งได้จบลง แม้จะไม่ได้สูญเสียใครไปทั้งหมด แต่เราก็อาจกำลังเผชิญกับความสูญเสียในรูปแบบหนึ่งเช่นกัน

เพราะสิ่งที่หายไปอาจไม่ได้มีเพียง “คนหนึ่งคน”

แต่อาจรวมถึงความรู้สึกว่าเรามีคุณค่า เป็นที่รักของใครสักคน กิจวัตรต่าง ๆ ที่เคยมีร่วมกัน บทบาทของเราในความสัมพันธ์ หรือแม้แต่อนาคตที่เราเคยวาดฝันเอาไว้ด้วยกัน

ดังนั้น การเลิกราครั้งหนึ่งจึงอาจมีความหมายกับเรามากกว่าที่คิด และสำหรับหลายคน มันไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะก้าวผ่านไป

เพราะเมื่อความสัมพันธ์จบลง สิ่งที่เราต้องปล่อยมืออาจไม่ใช่แค่ “คนหนึ่งคน”

เมื่อความสัมพันธ์หนึ่งลดลงหรือสิ้นสุดลง สิ่งที่เราจำเป็นต้องปล่อยมือไป อาจไม่ได้มีเพียง “คนหนึ่งคน”

แต่อาจรวมถึง

คนที่คอยซัพพอร์ตเราและอยู่ตรงนั้นมาตลอด
ความรู้สึกว่าเรามีคุณค่า และเป็นที่รักของใครสักคน
กิจวัตรต่าง ๆ ที่เคยมีร่วมกัน
บทบาทของเราในความสัมพันธ์
อนาคตที่เราเคยวาดฝันเอาไว้ด้วยกัน

เพราะฉะนั้น การเลิกราครั้งหนึ่งจึงมีความหมายกับเรามากกว่านั้น

และสำหรับหลายคน มันไม่ใช่เรื่องง่ายเลย

เพราะการเยียวยาหลังความสูญเสียไม่ได้เป็นเส้นตรง

เมื่อพูดถึงการเยียวยาหลังการสูญเสีย เราอาจเผลอคิดว่าตัวเองควรจะค่อย ๆ ดีขึ้นตามลำดับ

วันนี้เศร้า พรุ่งนี้ดีขึ้น แล้วสักวันหนึ่งก็คงหายดี

แต่ในความเป็นจริง การรับมือกับความสูญเสียอาจไม่ได้เป็นเส้นตรงแบบนั้น

แนวคิด Dual Process Model ของ Stroebe และ Schut

อธิบายว่า ในช่วงที่เรากำลังเผชิญกับความสูญเสีย เราอาจสลับไปมาระหว่างสองโหมด คือ Loss-Oriented และ Restoration-Oriented

Loss-Oriented

เป็นช่วงที่เราโหยหา ย้อนกลับไปคิดถึง ร้องไห้ เสียใจ รู้สึกตั้งแต่สิ้นหวังไปจนถึงโลงใจ ขณะที่พยายามทำใจยอมรับกับการสูญเสีย

Restoration-Oriented

เป็นช่วงที่เราพยายามรับมือกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น และเบี่ยงเบนความสนใจออกจากความเศร้า เพื่อกลับมาใช้ชีวิตต่อ

สองโหมดนี้สามารถสลับไปมาได้

บางวันเราอาจคิดถึงเขามากจนไม่อยากทำอะไรเลย

แต่ในอีกวันหนึ่ง เราอาจกลับไปทำงาน ใช้ชีวิต หรือหัวเราะกับเพื่อนได้ตามปกติ

และวันต่อมา ความเศร้าอาจกลับมาอีกครั้ง

สิ่งเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเรากำลัง “ถอยหลัง” หรือ วันที่เรากลับมาเศร้าอีก ไม่ได้แปลว่าเรามูฟออนไม่ได้

แต่อาจเป็นส่วนหนึ่งของการรับมือกับความสูญเสียที่เกิดขึ้นได้

เพราะการก้าวผ่านความสูญเสียไม่ได้หมายความว่าเราจะต้องไม่เศร้า หรือลืมทุกอย่างที่เคยเกิดขึ้น

แต่อาจเป็นการค่อย ๆ เรียนรู้ว่า เราจะใช้ชีวิตต่อไปอย่างไรกับสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปแล้ว

บางวันอาจจะยังยาก บางวันอาจจะยังเศร้า แต่ไม่เป็นไรเลย

ค่อย ๆ เรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตร่วมกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนะ

อ้างอิง

Gillies, J., & Neimeyer, R. A. (2006). Loss, grief, and the search for significance: Toward a model of meaning reconstruction in bereavement. Journal of Constructivist Psychology, 19(1),31–65.

Stroebe, M., & Schut, H. (1999). The dual process model of coping with bereavement:Rationale and description. Death Studies, 23, 197–224.

Stroebe, M., & Schut, H. (2010). The dual process model of coping with bereavement: Adecade on. Omega, 61(4), 273–89.

🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱

🔆 อยากนัดหมายเพื่อปรึกษากับนักจิตวิทยา แอดไลน์สอบถามได้ที่
Line : @onmindway / คลิกเพื่อแอดไลน์ https://lin.ee/JB46W3W

🔆 รายชื่อนักจิตวิทยาของเรา
https://onmindway.com/psychologist/

ความสัมพันธ์ที่เรามีในวันนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่มักเป็นภาพสะท้อนของประสบการณ์ในวัยเด็กที่เราเติบโตมากับมัน ประสบการณ์เหล่านั้น โดยเฉพาะในช่วงวัยเด็กตอนต้น คือจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ว่าเราจะรับมือกับความไม่มั่นคงทางใจอย่างไร และค่อย ๆ กลายเป็นรูปแบบการผูกพันที่ติดตัวเรามาจนโต หรือที่เรียกว่า Attachment Styles เราทุกคนเติบโตจากประสบการณ์ในอดีตเมื่อตอนเราเป็นเด็ก เราเรียนรู้โลกผ่านความสัมพันธ์กับพ่อแม่หรือผู้ดูแล โดยไม่ใช่แค่การได้รับการเลี้ยงดูทางกาย แต่รวมถึงการได้รับการตอบสนองทางอารมณ์ด้วย ดังนั้นเด็กที่ได้รับการเข้าใจ ถูกปลอบโยน และได้รับความรักอย่างสม่ำเสมอ จะค่อย ๆ เรียนรู้ว่าโลกนี้ปลอดภัย และรับรู้ว่าตนเองมีคุณค่า แต่ในทางกลับกัน หากความรัก ความใส่ใจ หรือการตอบสนองทางอารมณ์เป็นรูปแบบที่ไม่สม่ำเสมอ หรือคาดเดาไม่ได้ เด็กก็จะเรียนรู้วิธี “เอาตัวรอดทางใจ” ในแบบของตนเอง และรูปแบบเหล่านี้มักยังคงปรากฏอยู่เมื่อเราโตขึ้น โดยเฉพาะในความสัมพันธ์ที่อีกฝ่ายมีความสำคัญต่อหัวใจของเรา ดังนั้นเมื่อความสัมพันธ์กระตุ้นความไม่มั่นคงในใจ ในความสัมพันธ์ใกล้ชิด เราอาจเผลอถามตัวเองอยู่ลึก ๆ ว่า “ฉันสำคัญกับเธอไหม” “แค่นี้พอหรือเปล่า” “เธอจะอยู่ข้างฉันไหม” “เธอจะยอมรับในตัวฉันแค่ไหน” คำถามเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องผิด แต่เป็นสัญญาณของความไม่มั่นคงที่ถูกกระตุ้นขึ้นมา และวิธีที่เราตอบสนองต่อความรู้สึกเหล่านี้ ก็มักสะท้อนประสบการณ์ในวัยเด็ก ซึ่งเป็นวิธีที่เด็กคนนั้นเคยพยายามรับมือกับความไม่มั่นคงในอดีต รูปแบบความผูกพัน (Attachment Styles) Secure Attachment "ความผูกพันแบบมั่นคง" เกิดจากวัยเด็กที่มีพ่อแม่หรือผู้ดูแล แสดงความรักและความใส่อย่างสม่ำเสมอ และคาดเดาได้ เด็กได้รับการเข้าใจ และมีคนตอบสนองต่ออารมณ์ที่แสดงออกมา เด็กจึงเรียนรู้ว่า เราสามารถวางใจผู้อื่นได้ เราสามารถแสดงความรู้สึกของตัวเองได้ เมื่อโตขึ้น คนที่มี Secure Attachment มัก กล้าสื่อสารความรู้สึกของตนเอง รับรู้คุณค่าของตัวเอง มีความไว้วางใจในอีกฝ่าย เพราะในวัยเด็ก เขามีใครบางคนคอยอยู่ข้าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ จึงเกิดความมั่นคงภายในใจขึ้นมา Anxious Attachment "ความผูกพันแบบกังวล" เกิดจากวัยเด็กที่ความรักและความใส่ใจมาเป็นบางช่วง ไม่สม่ำเสมอ ทำให้ไม่แน่ใจว่าเมื่อไรจะได้รับความรัก เด็กเรียนรู้ว่า ความรักเป็นสิ่งที่ไม่แน่นอน ต้องพยายามทำบางอย่างเพื่อให้ได้ความรักกลับมา เมื่อโตขึ้น มัก รู้สึกกังวลเมื่อคนรักเงียบหรือมีระยะห่าง รู้สึกว่าต้องพยายาม หรือพิสูจน์ตัวเอง เพื่อให้ยังคงได้รับความรัก เพราะในใจยังมีความกลัวว่าความรักอาจหายไปได้ทุกเมื่อ Avoidant Attachment "ความผูกพันแบบหลีกเลี่ยง" เกิดจากวัยเด็กที่ได้รับความใกล้ชิดทางกาย แต่ไม่เปิดพื้นที่ให้แสดงออกทางอารมณ์ เช่น ถูกห้ามร้องไห้ หรือถูกมองข้ามความรู้สึกเด็กจึงเรียนรู้ว่า อารมณ์ไม่ใช่สิ่งสำคัญ การแสดงความรู้สึกไม่ได้ช่วยให้ได้รับความรัก เมื่อโตขึ้น มัก นิ่ง เงียบ และไม่ค่อยแสดงความรู้สึก เมื่ออีกฝ่ายอยากใกล้ชิด จะอยากถอยห่าง เพราะกลัวการ “ต้องรู้สึก” ไม่ใช่เพราะไม่แคร์ แต่เพราะความใกล้ชิดเคยเป็นสิ่งที่เจ็บปวด จนไม่กล้าเปิดพื้นที่ให้ความรู้สึกเกิดขึ้นอีก Disorganized Attachment "ความผูกพันแบบสับสน" เกิดจากวัยเด็กที่ผู้ดูแล อาจตอบสนองด้วยความรุนแรง หรือสร้างความหวาดกลัว แต่บางครั้งก็ให้ความรักและการดูแล เด็กจึงเรียนรู้ว่า ความใกล้ชิดคืออันตราย แต่ขณะเดียวกันก็โหยหาความรักจนเกิดเป็นความสับสนในใจ เมื่อโตขึ้น มัก อยากเข้าใกล้เมื่อรู้สึกโดดเดี่ยว แต่ถอยห่างทันทีเมื่ออีกฝ่ายเข้ามาใกล้จริง ๆ เพราะคนที่ต้องการมากที่สุดกลับเป็นคนที่อาจทำให้เจ็บปวดได้มากที่สุดเช่นกัน สิ่งสำคัญที่อยากฝากไว้คือการเข้าใจอดีต เพื่อดูแลใจในปัจจุบัน การเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นในวัยเด็กจะช่วยให้เราเห็นที่มาของการตอบสนอง เมื่อความไม่มั่นคงถูกกระตุ้นในความสัมพันธ์เราอาจย้อนกลับไปแก้ไขอดีตไม่ได้ แต่ในปัจจุบัน เราสามารถเรียนรู้ วิธีตอบสนองต่อความรู้สึกไม่มั่นคงในรูปแบบใหม่ได้ เพราะความปลอดภัยทางอารมณ์ เป็นสิ่งที่สามารถสร้างขึ้นใหม่ได้ ผ่านการสังเกตตัวเอง การทำความเข้าใจใจของตนเอง และการเติบโตไปพร้อมกันในความสัมพันธ์

ความสัมพันธ์ในวันนี้…คือกระจกสะท้อนวัยเด็กของกันและกัน

ความสัมพันธ์ที่เรามีในวันนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่มักเป็นภาพสะท้อนของประสบการณ์ในวัยเด็กที่เราเติบโตมากับมัน ประสบการณ์เหล่านั้นจะค่อย ๆ กลายเป็นรูปแบบการผูกพันที่ติดตัวเรามาจนโต หรือที่เรียกว่า Attachment Styles

“ให้อภัยตัวเอง” ของขวัญง่ายๆ ที่มีความหมายกับใจ

การให้ของขวัญตัวเองอาจไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งของราคาแพงเสมอไป บางครั้งของขวัญที่มีคุณค่าและส่งผลกับชีวิตเราได้ลึกที่สุด คือการ “ให้อภัยตัวเอง” ของขวัญที่ช่วยให้ใจเบาลง และเปิดพื้นที่ให้เราได้เติบโตอย่างแท้จริง บทความนี้จะชวนมาดูว่าเราจะให้อภัยตัวเองได้ยังไงบ้าง

"ความหวังดี" เป็นสิ่งที่หลายคนอยากมอบให้กับคนที่เรารัก ไม่ว่าจะเป็นคนในครอบครัว แฟน หรือเพื่อน เพราะเราตั้งใจดี อยากให้อีกฝ่ายมีชีวิตที่ดีขึ้น หรือหลุดพ้นจากปัญหาที่กำลังเผชิญอยู่ แต่ในบางครั้ง หาก “ความหวังดี” นั้นไม่มีขอบเขต ก็อาจทำให้เราลืมตัว และเผลอทำสิ่งที่เกินขอบเขต จนกลายเป็นผลกระทบทางลบต่อความสัมพันธ์โดยไม่รู้ตัว บทความนี้ เราอยากชวนพูดถึง 4 “ความหวังดี” ที่เกินขอบเขต ซึ่งมักเกิดขึ้นได้บ่อยในความสัมพันธ์ใกล้ชิด และอาจส่งกระทบต่อความสัมพันธ์ได้ 1. การตัดสินใจแทน โดยไม่ขอความคิดเห็น การตัดสินใจเลือก หรือการลงมือทำบางสิ่งแทนอีกฝ่าย โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเขา เพราะเราคิดว่าตัวเองรู้จักเขาดีที่สุด หรือรู้อยู่แล้วว่าเขาควรเลือกอะไร ผลกระทบ อีกฝ่ายอาจรู้สึกว่าไม่ได้รับการเคารพ รู้สึกถูกกีดกันจากการมีส่วนร่วมในความสัมพันธ์ หรือค่อย ๆ กลายเป็นคนที่ไม่มั่นใจในการตัดสินใจของตัวเอง แนวทางในการปรับ ถามความคิดเห็นของอีกฝ่ายก่อนตัดสินใจแทน ใช้การเสนอ “ตัวเลือก” แทนการตัดสินใจให้ทันที เพื่อให้อีกฝ่ายยังมีส่วนร่วมและมีสิทธิเลือกด้วยตัวเอง 2. การควบคุม “การตัดสินใจของคนอื่น” การพยายามบังคับหรือกดดันให้อีกฝ่ายทำ หรือเลือกในสิ่งที่เราเชื่อว่าดีที่สุดสำหรับเขา โดยไม่คำนึงถึงความต้องการหรือความคิดเห็นของอีกฝ่ายเลย ผลกระทบ อีกฝ่ายอาจรู้สึกอึดอัด รู้สึกไม่มีอิสระในการตัดสินใจ และรู้สึกว่าไม่สามารถเป็นตัวของตัวเองได้ในความสัมพันธ์ แนวทางในการปรับ ให้คำแนะนำแทนการบังคับ เปิดพื้นที่ให้อีกฝ่ายได้ตัดสินใจเองบ้าง อาจเริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ ที่ไม่ซับซ้อน เพื่อค่อย ๆ สร้างความมั่นใจ 3. การให้ความช่วยเหลือที่เร็วเกินไป การรีบเสนอความช่วยเหลือ หรือให้คำแนะนำทันทีที่เห็นอีกฝ่ายมีปัญหา เพราะอยากให้อีกฝ่ายหายจากความทุกข์โดยเร็ว ทั้งที่อีกฝ่ายอาจยังไม่ได้ร้องขอความช่วยเหลือ ผลกระทบ อีกฝ่ายอาจรู้สึกว่าเราไม่เชื่อในความสามารถของเขา รู้สึกไม่ถูกเข้าใจ และอาจพลาดโอกาสในการเรียนรู้หรือพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาด้วยตัวเอง แนวทางในการปรับ รับฟังความคิดเห็นของอีกฝ่ายก่อน ลองถามว่า “ฉันช่วยอะไรได้บ้างไหม” เพื่อให้อีกฝ่ายรู้สึกว่ามีอิสระในการเลือก 4. การให้ความช่วยเหลือที่มากเกินไป การเข้าไปทำทุกอย่างแทนอีกฝ่ายแม้ว่าสิ่งนั้นจะเป็นสิ่งที่เขาสามารถทำได้ด้วยตัวเองหรือให้คำแนะนำมากเกินกว่าที่อีกฝ่ายพร้อมรับ ผลกระทบ ทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าตัวเองไม่มีความสามารถ กลายเป็นคนที่ต้องพึ่งพาคนอื่นมากขึ้น หรือรู้สึกอึดอัด เหมือนไม่มีพื้นที่ของตัวเอง แนวทางในการปรับ เปิดโอกาสให้อีกฝ่ายได้ลงมือทำด้วยตัวเอง ถามก่อนว่าเขาต้องการความช่วยเหลือระดับไหน เชื่อใจ และให้กำลังใจ เพื่อเสริมความมั่นใจให้อีกฝ่าย ความหวังดี เป็นสิ่งที่มีคุณค่า เมื่อมันอยู่ใน “จุดที่พอดี” เพราะความหวังดีที่ดีที่สุด คือการหวังให้อีกฝ่ายได้เติบโตในแบบของเขา พร้อมกับการอยู่ข้าง ๆ อย่างเข้าใจ ยอมรับ และเคารพในตัวตนของเขา เมื่อเราให้ความหวังดีอย่างพอดี ทั้งเราและคนที่เรารักก็จะได้เติบโตไปด้วยกันอย่างสบายใจ ปลอดภัย และสร้างความสัมพันธ์ที่มีความหมายมากขึ้น

4 “ความหวังดี” ที่เกินขอบเขต จนส่งผลกระทบกับความสัมพันธ์

บทความนี้ เราอยากชวนพูดถึง 4 “ความหวังดี” ที่เกินขอบเขต ซึ่งมักเกิดขึ้นได้บ่อยในความสัมพันธ์ใกล้ชิด และอาจส่งกระทบต่อความสัมพันธ์ได้

การรักตัวเอง (Self-Love) เป็นคำที่หลายคนคุ้นหู แต่ความหมายของคำนี้กลับถูกตีความไปได้หลากหลายรูปแบบ บางครั้งอาจถูกเข้าใจว่าเป็นการเอาตัวเองเป็นศูนย์กลาง หรือการตามใจตัวเองมากเกินไป วันนี้เราจึงอยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจความหมายและลักษณะของ “การรักตัวเอง” ในมุมมองทางจิตวิทยา เพื่อให้เรามองเห็นว่าการรักตัวเองไม่ได้หมายถึงการมองตัวเองในแง่ดีตลอดเวลา แต่ยังรวมถึงการรับรู้ เข้าใจ ยอมรับ และดูแลตัวเองอย่างเหมาะสมด้วย แนวคิดนี้อ้างอิงจากงานวิจัยของ Henschke และ Sedlmeier (2023) ซึ่งเสนอว่าการรักตัวเองประกอบด้วย 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ Self-Contact, Self-Acceptance และ Self-Care การรักตัวเอง (Self-Love) คืออะไร Henschke และ Sedlmeier (2023) อธิบายการรักตัวเองว่าเป็นท่าทีที่เราปฏิบัติต่อตัวเองด้วยความเมตตา ความอ่อนโยน ความเข้าใจ และการดูแลตนเอง โดยไม่ตัดสินว่าตัวเองดีพอหรือมีคุณค่ามากแค่ไหน การรักตัวเองในมุมมองนี้จึงไม่ได้หมายความว่าเราต้องชอบทุกอย่างเกี่ยวกับตัวเอง หรือรู้สึกดีกับตัวเองอยู่เสมอ แต่เป็นการเรียนรู้ที่จะรับรู้ ยอมรับ และดูแลตัวเอง แม้ในวันที่เรากำลังเผชิญกับความรู้สึกหรือแง่มุมบางอย่างที่ไม่ชอบก็ตาม แล้วเราจะแสดงความรักต่อตัวเองได้อย่างไร แนวคิดนี้แบ่งออกเป็น 3 องค์ประกอบ ได้แก่ Self-Contact: การเชื่อมโยงกับตนเอง Self-Contact คือการกลับมาเชื่อมโยงและรับรู้สิ่งที่เกิดขึ้นภายในตัวเรา ทั้งอารมณ์ ความคิด ความรู้สึกทางร่างกาย และความต้องการของตัวเอง องค์ประกอบนี้ประกอบด้วย 2 ส่วนสำคัญ การรับรู้ตนเอง (Perceive Oneself) คือการสังเกตและรับรู้สิ่งที่เกิดขึ้นภายในตัวเรา ไม่ว่าจะเป็นอารมณ์ ความคิด ความรู้สึกทางร่างกาย หรือความต้องการต่าง ๆ การเผชิญหน้ากับสิ่งที่เรารับรู้ (Encounter Oneself) คือการไม่หลีกเลี่ยงสิ่งที่เกิดขึ้นภายในตัวเอง แต่เลือกที่จะรับรู้และเผชิญหน้ากับสิ่งเหล่านั้น โดยไม่ปฏิเสธหรือพยายามผลักไสมันออกไป เครื่องมือหนึ่งที่ช่วยให้เราเรียนรู้ที่จะรับรู้ตัวเองได้คือ การฝึกสติ (Mindfulness) ยิ่งเรารับรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับตัวเองได้ละเอียดมากขึ้น เราก็จะยิ่งเข้าใจว่าตัวเองกำลังรู้สึกอย่างไรและต้องการอะไร ซึ่งช่วยให้เราตอบสนองต่อสิ่งต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น Self-Acceptance: การยอมรับตนเอง Self-Acceptance คือการเรียนรู้ที่จะยอมรับตัวเอง ทั้งในส่วนที่เราชอบและส่วนที่เราอาจไม่ชอบหรือไม่ตรงกับภาพที่อยากให้ตัวเองเป็น องค์ประกอบนี้ประกอบด้วย 2 ส่วนสำคัญ การยอมรับในแง่มุมที่เราไม่ชอบในตัวเอง (Accept One’s Shadow) คือการยอมรับส่วนต่าง ๆ ของตัวเองที่ไม่สอดคล้องกับภาพอุดมคติที่เราอยากเป็น การยอมรับจุดแข็งของตนเอง (Accept One’s Strengths) คือการตระหนักถึงคุณลักษณะ ความสามารถ หรือข้อดีในตัวเอง โดยไม่ลดทอนคุณค่าของสิ่งเหล่านั้น การยอมรับตัวเองไม่ได้หมายความว่าเราต้องหยุดพัฒนาตัวเอง แต่เป็นการพักจากความรู้สึกไม่ดีพอ เพื่อให้เรามีพื้นที่และสติมากขึ้นในการพัฒนาตัวเองไปสู่สิ่งที่ต้องการ โดยสอดคล้องกับความสามารถและข้อจำกัดของเรา เมื่อเรายอมรับตัวเองได้มากขึ้น เราก็อาจมีความพึงพอใจต่อตัวเองเพิ่มขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องรอให้ตัวเองสมบูรณ์แบบก่อน Self-Care: การดูแลตนเอง Self-Care ไม่ได้หมายถึงการพักผ่อนหรือทำกิจกรรมที่ทำให้รู้สึกดีเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการปฏิบัติต่อตัวเองอย่างเหมาะสม และการสร้างความสัมพันธ์ที่สอดคล้องกับความต้องการและขอบเขตของตัวเองด้วย องค์ประกอบนี้ประกอบด้วย 2 ส่วนสำคัญ การปฏิบัติต่อตนเองในทางที่ดี (Treat Oneself) คือการเลือกและปฏิบัติต่อตัวเองอย่างเหมาะสม เช่น การหาวิธีดูแลตัวเองที่สอดคล้องกับความต้องการ และการรักษาสมดุลด้านต่าง ๆ ในชีวิต การสร้างความสัมพันธ์อย่างเหมาะสม (Shape Relationships) คือการรู้ว่าตัวเองต้องการความสัมพันธ์แบบใด รวมถึงสามารถกำหนดขอบเขตของตัวเองได้อย่างเหมาะสม ตัวอย่างเช่น หากเราอยู่ในบทบาทของลูกที่ต้องการช่วยเหลือครอบครัว เราอาจต้องกลับมาทบทวนว่าเราสามารถช่วยเหลือได้ในระดับไหน โดยไม่กระทบต่อตัวเองมากเกินไป และสื่อสารขอบเขตนั้นให้ชัดเจน การมี Self-Contact และ Self-Acceptance ที่ดีจึงเป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้เรากลับมาดูแลตัวเองได้อย่างเหมาะสม รวมถึงเข้าใจขอบเขตของตัวเองในแต่ละบทบาทมากขึ้น สรุป: การรักตัวเองเริ่มต้นจากการรับรู้และเข้าใจตัวเอง แม้นิยามของการรักตัวเองจะมีความหลากหลาย แต่ในมุมมองของ Henschke และ Sedlmeier (2023) สิ่งสำคัญคือ การรับรู้ตนเอง (Self-Contact) ทั้งการรู้ว่าสิ่งใดกำลังเกิดขึ้นภายในตัวเรา การเข้าใจว่าตัวเองตอบสนองต่อสิ่งต่าง ๆ อย่างไร และการรับรู้ความต้องการของตัวเอง เมื่อเรารับรู้สิ่งเหล่านี้ได้ชัดเจนขึ้น เราก็จะมีโอกาสเลือกตอบสนองต่อตัวเองได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น พร้อมกับมองตัวเองในแง่บวกและดูแลตัวเองได้ดีขึ้นในชีวิตประจำวัน หากการกลับมาตระหนักรู้และรับรู้ตัวเองเป็นเรื่องยาก นักจิตวิทยาการปรึกษาก็สามารถเป็นพื้นที่หนึ่งที่ช่วยให้เราได้กลับมาสำรวจและทำความเข้าใจตัวเองได้ชัดเจนยิ่งขึ้น อ้างอิง: Henschke, E., & Sedlmeier, P. (2023). What is self-love? Redefinition of a controversial construct. The Humanistic Psychologist, 51(3), 281–302. https://doi.org/10.1037/hum0000266

รักตัวเองยังไง? เข้าใจ Self-Love ในมุมนักจิตวิทยา

การรักตัวเองไม่ใช่การเห็นแก่ตัวหรือการตามใจตัวเองเสมอไป ชวนทำความเข้าใจ Self-Love ในมุมมองทางจิตวิทยา ผ่าน 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ Self-Contact, Self-Acceptance และ Self-Care เพื่อเรียนรู้ที่จะรับรู้ ยอมรับ และดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม

คุณค่าในตัวเอง: 3 วิธีฝึกง่าย ๆ ที่ช่วยให้เรารู้สึกดีกับตัวเองมากขึ้น

หลายครั้งคำว่า “คุณค่าในตนเอง (Self-Worth)” มักถูกผูกติดไว้กับ ความสำเร็จ หรือ การบรรลุเป้าหมาย เมื่อเราทำได้ตามที่ตั้งใจ เราจะรู้สึกดีกับตัวเอง แต่เมื่อทำไม่ได้ หรือยังไปไม่ถึงจุดนั้น ความรู้สึกมีคุณค่าในใจก็มักจะลดลงตามไปด้วย บางคนอาจเผลอรู้สึกว่า “คุณค่าในตัวเองหายไป” โดยไม่รู้ตัว

Zootopia 2 : สะท้อนกระบวนการบำบัดคู่ (Couple Therapy) ผ่าน Nick กับ Judy

บทความนี้จะชวนมาสำรวจแง่มุมในเชิงกระบวนการบำบัดคู่ (Couple Therapy) จากภาพยนต์ zootopia 2 ท่ีเป็นการสะท้อนถึงการการแชร์ความรู้สึกที่เปราะบาง ว่าสามารถเป็นกุญแจสำคัญที่นำไปสู่ความสัมพันธ์ที่มั่นคงได้อย่างไรบ้าง

นักจิตวิทยาแต่ละคน…ทำงานต่างกันยังไงบ้าง ?

การเริ่มต้นคุยกับนักจิตวิทยาอาจเป็นประสบการณ์ใหม่สำหรับหลายคน และทำให้เกิดคำถามตามมาว่า นักจิตวิทยาแต่ละคนทำงานเหมือนกันไหม? หรือเราจะรู้ได้อย่างไรว่านักจิตที่เรากำลังคุยด้วย “ใช่” สำหรับเราหรือเปล่า บทความนี้เราจะมาอธิบายเพื่อช่วยให้ทุกคนเข้าใจ และตอบคำถามนี้กับตัวเองได้มากขึ้น

3 สัญญาณ บ่งบอก “พื้นที่ปลอดภัย” ของใจเรา

“พื้นที่ปลอดภัย” เป็นพื้นที่ที่เราทุกคนต้องการ ทั้งในเชิงกายภาพ อย่างความปลอดภัยของสภาพอากาศ สถานที่ที่อยู่ สิ่งแวดล้อมรอบตัว และในเชิงของจิตใจ อย่างความสบายใจ ความรู้สึกมั่นคงกับผู้คน หรือ กลุ่มคนที่เราอยู่ด้วย บทความนี้ จึงอยากชวนมาสังเกต 3 สัญญาณ ที่จะช่วยบอกเราได้ว่า พื้นที่ตรงไหน คือพื้นที่ที่ปลอดภัยของใจเรา

ความกตัญญู (Gratitude) : ความรู้สึกทางบวกที่บังคับไม่ได้

คำว่า gratitude หรือ ความรู้สึกซาบซึ้งขอบคุณ เรามักใช้คำว่า “กตัญญู” แทนคำนี้ แต่บางคนกลับ “ถูกผูกมัด” ด้วยคำนี้ จนบางครั้งความรู้สึกดี ๆ ที่ควรจะเกิดขึ้นตามธรรมชาติกลับกลายเป็นความกดดันโดยไม่รู้ตัว เราเลยอยากชวนมารู้จักคำนี้ ในแบบที่ส่งผลดีทั้งต่อตัวเรา และความสัมพันธ์รอบตัวเรา

ก่อนจะเชื่อ “เสียงในหัว” กลับมาเช็คความจริงกันก่อนไหม?

เคยไหม…เพื่อนไม่ตอบไลน์ เสียงในหัวเริ่มดังขึ้นมาเองว่า “เค้าต้องโกรธเราแน่ๆ” เพราะเราไม่ได้แยก “ข้อเท็จจริง (Fact)” ออกจาก “การรับรู้/การตีความ (Perception)” จนทุกอย่างปนกันไปหมด บทความนี้จะชวนเรากลับมาแยกสองสิ่งนี้ได้มากขึ้น

สุทธจิต บูรณกานนท์

นักจิตวิทยาการปรึกษา on mind way counseling center

Tags :

Blog

Share This Post :